Categoriearchief: Een stukje geschiedenis

Ontstaan Haagse tilkroppers

Haagse tilkroppers ontstonden rond de 19de eeuw dankzij de Oploper. Een opstaande kropper die veel in Den Haag voorkwam.

Het begon met de Oploper

haagse tilkroppersVolgens de geschiedenis van de Oploper werden de duivinnen apart gevlogen van de doffers. Om de afgedwaalde duiven weer terug te halen werd er gebruik gemaakt van bastaarden. Een bastaard was een Oploper gekruist met een Postduif die voor dit doel apart werden gehuisvest. Duiven houden was in die tijd heel populair. Het gebeurde dan ook regelmatig dat een bastaard, duiven van andere liefhebbers naar binnen haalden. Wat ook verklaart dat het vangen van elkaars duiven op een andere manier ontwikkelde als bijvoorbeeld in Amsterdam waar in groepen werd gevlogen in tegenstelling tot Den Haag waar bastaarden solitair werden gevlogen. Een ander gebruik van deze bastaarden was het waarschuwen van het thuisfront wanneer de vissers terug kwamen. Zodat de vissers schepen zo snel mogelijk konden beginnen met het lossen en verkopen van hun vangsten.

Geluk voor de tilduivensport

Toevallig of niet maar in dezelfde periode kwamen ook de Valenciano kroppers naar Nederland en werd de Valenciano kropper gekruist met de bastaard kroppers. In deze tijd ontstond er een ander doel voor de bastaarden namelijk het vangen van andermans duiven. In plaats van het terughalen van alleen de afgedwaalde Oplopers.

De bastaard werd van adel

In 1920 werd de tilduivenbond “ons belang” opgericht en in 1926 werd de tilduivenbond goedgekeurd door koninklijk besluit. De bastaarden gingen eindelijk verder als Haagse kroppers.

Sinds 2015 staat de tilduivenbond “ons belang” op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed dankzij hun voorzitter Guus Nieuwmans.

Oorsprong Haagse tilkroppers

In dezelfde tijd van het ontstaan van de Haagse tilsport is uit de Oploper ook de Holle kropper ontstaan die tot op de de van vandaag vaak als korte werkduif word gebruikt in de Haagse tilduiven sport.  De Oploper is toen helaas van het toneel verdwenen maar hij is wel heel belangrijk geweest voor de ontwikkeling van veel kropper rassen zoals  de Holle kropper, de Franse kropper maar ook de Norwich kropper en de Amsterdamse Ballonkropper. Wat we iedergeval zonder twijfel kunnen vaststellen is dat de haagse tilkropper is ontstaan uit de Oploper, Postduif en de Valenciano.

 

Spaanse kroppers nauw verwant met elkaar

Hoe meer ik mij verdiep in de Spaanse kroppers des te duidelijker zijn de minieme lokale verschillen en de nauwe verwantschappen onderling. Niet alleen wat uiterlijk betreft maar zeker ook het karakter tussen de verschillende rassen. Opvallend detail wanneer je de vele rasbeschrijvingen leest komt telkens weer één ras naar voren als gemeenschappelijke voorvader.

Spaanse kroppers kun je in verschillende fokrichtingen verdelen

  1. hang – kroppers met een hangend vel
  2. staande – kroppers met een blazende krop
  3. wrat – kroppers met wratachtige neusdoppen of oogranden
  4. postuur – kroppers met een specifieke manier van vliegen
  5. kortsnavel – kort snavelige kroppers

De stamvader van de eerste groep kroppers met een hangende krop is de Valenciano Antiquo.

Van de staande kroppers kunnen we de Cadiz kropper als voorvader beschouwen en de Valenciano Antiquo

Kijken we naar de wratachtige kroppers kunnen we ook de Valenciano Antiquo aanwijzen als voorvader gekruist met een plaatselijke postduif met wratachtige neusdoppen en oogranden.

Van de postuur kroppers zoals de Moroncelo, Morrillero, Cuco Colliano etc. Kunnen we de Tiro Antiquo en Valenciano Antiquo als voornaamste stamvader beschouwen.

De kortsnavelige kroppers zoals de Rafeno is ook de Valenciano Antiquo de voorvader waarschijnlijk gekruist met een meeuwachtige duif.

Vijf groepen één voorvader

Voor de tweede wereldoorlog bestonden vijf verschillende fokrichtingen maar niet als “ras” zodanig.  Elke streek had zijn eigen fenotype en werd veelal vernoemd naar de streek waar het fenotype veel voorkwam. Deze  5 verschillende fokrichtingen hebben nagenoeg wel allemaal dezelfde voorvader.

Met dank aan Franco

De meeste Spaanse kroppers werden voordat Franco aan de macht kropperskwam al eeuwen gebruikt als diefkropper voor het vangen van wilde rotsduiven.  Jonge doffers werden voor dit doel in groepen getraind om achter 1 duivin aan te gaan. Op deze manier werd eerst de conditie, moed en intelligentie ontwikkeld voordat ze solo werden ingezet als diefkropper.  De naam voor het laten vliegen van een groep doffers en één duivin is Suelta. In deze manier van trainen zag Franco een nieuwe sport.  Het is aan Franco te danken dat hier een volkssport van gemaakt werd. Door het vangen van duiven met kroppers te verbieden en het houden van Suelta’s te promoten.

Alleen met een speciale vergunning mocht je kroppers houden

Liefhebbers die kroppers hadden moesten een speciale licentie hebben om deze dieren te houden. De enige licentie die werd afgegeven was voor deelnemers aan de Picasport.  De Picasport werd op deze manier heel snel heel populair omdat er eigenlijk geen andere mogelijkheid was om je kroppers te behouden. Speciale regels en wetten werden er uitgevaardigd om nog tot op de dag van vandaag de Picasport te beschermen. Zo worden hele straten, pleinen of zelfs dorpen afgesloten wanneer er een Suelta wordt gehouden. De eerste Pica’s bestonden dan ook  voornamelijk uit de oude Valenciano in verschillende fokrichtingen. Vorm, kleur etc maakte niet uit omdat de Pica alleen werd en nog steeds wordt gehouden als sportduif.

Spelregels van de Picasport

De eerste puntentelling van de Picasport was gebaseerd op de lok kwaliteiten van de diefkropper. Deze puntentelling kun je vergelijken met de spelregels en puntentelling die door Picasport Nederland nog steeds word gehanteerd. De puntentelling van de Picasport in Spanje is meegegaan met de moderne tijd en na  circa 1980 aangepast waardoor de moderne Pica van nu is ontstaan.

Hedendaagse Spaanse kropper rassen

Nadat de dictator Franco niet langer aan de macht was. Ontstond er weer de mogelijkheid om diefkroppers te houden. Uiteraard zullen er altijd liefhebbers geweest zijn die het wat minder nauw namen met de strenge regels van Franco. Na de val werd dan ook veel gesproken over oude diefkropper lijnen die her en der nog bestonden. Waarvan de meeste “rassen” pas ver na de tweede wereldoorlog officieel erkend zijn als ras door de columbicultura de grootste duivenbond van Spanje.

één ras met meerdere fenotypes

De oude Valenciano is in Spanje terecht gekomen tijdens de Arabische overheersing.  Wat je ziet is dat uit deze kropper meerdere fenotypes zijn ontstaan mede door inkruising van andere duiven en verschillende omgevingsfactoren. In de tijd van Franco is dit eigenlijk weer min of meer samengesmolten door het ontstaan van de Picasport. Pas de laatste 50 tot 70 jaar zijn de verschillende Spaanse kropperrassen ontstaan of overnieuw gefokt uit de oude Valenciano kroppers en kroppers die leken op het fenotype van voor de tijd van Franco..

Bestaan er eigenlijk wel verschillende Spaanse kropper rassen

Misschien moeten we niet meer over verschillende Spaanse kropper rassen praten. Wat is een ras, min of meer een groep op elkaar lijkende fenotype’s.  Zou fokrichting niet een betere benaming zijn voor een groep gelijkende dieren. Voordeel is dat je de mogelijkheid behoud iets anders ter verbetering of verandering in te kruisen mocht dat wenselijk zijn. Maar het is ook de enige manier om een zogenaamd “ras” vitaal, gezond en sterk te houden. Blijven we vasthouden aan het idee om een ras raszuiver te houden wat betekent dat we de genenpool steeds verder verkleinen. Voorspel ik dat het niet lang meer duurt dat de  Spaanse diefkropper alleen nog bestaat als tentoonstellingsduif.

Haagse tillen zijn uniek in de wereld

De Haagse tillen zijn uniek in de wereld. Het kan zo zijn dat er over de hele wereld duiven worden gevangen met behulp van andere duiven. Maar nergens ter wereld bestaat het Haagse duiventil systeem dit is uniek en bijzonder efficiënt om de Haagse vangsport te beoefenen.

Vroeger toen alles beter was

In de oude buurten van den Haag stonden in de hoogtij dagen van de vangsport werkelijk honderden tillen vlak bij elkaar. Concurrentie was bijzonder zwaar onder de tilduiven liefhebbers.  Woningbouw verenigingen moesten regels vaststellen om het niet uit de hand te laten lopen.  Zo mocht een haagse til niet dichter dan 75 meter bij een andere til leggen. Er mochten ook geen verboden vangmiddelen worden gebruikt zoals een spaarpot of drijfren.

Haagse tillen

We kunnen eigenlijk vier verschillende Haagse tillen onderscheiden.

  • Op het grind
  • In de spinazie
  • Uit de nok
  • Op het balkon

Op het grind

Een Haagse til in het grind is waarschijnlijk de meest bekende haagse til. Het is een duivenren met een kiosk die op het platte dak ligt in het grind.

In de spinazie

Vooral bekend uit loosduinen.  Liefhebbers in Loosduinen hadden vaak een moestuin in hun tuin. Bij de moestuin plaatsen ze dan de Haagse duiventil. Duivenmelkers in Den Haag noemde dat dan smuilend “hij ligt in de spinazie”.

Uit de nok

Een bijzondere constructie op een schuin dak. Waaruit de nok een haagse duiventil werd gebouwd. Het meest ideaal was als de kiosk nog boven de nok uitstak. Zodat de duivenmelker vanuit zijn kiosk het mooiste uitzicht van de wereld had.

Balkonhok

haagse tillenNiet iedereen heeft een tuin of kon een haagse duiventil maken op het grind.  Maar een gelijkende constructie met schuif en al kon ook op een balkon worden gebouwd.  Dit bewijst dat je ook met een paar duiven deze hobby beleven.

 

 

Valenciano kropper en Machenero waren het eerst

Nog voordat Juan Aznar spaanse diefkroppers naar Nederland haalde. Hadden wij in Nederland al de Valenciano en de Machenero kropper deze werden geïntroduceerd rond 1920 aangenomen wordt dat deze dieren uit Spanje kwamen.

De eerste Spanjolen

De eerste Valenciano kroppers werden in Nederland bekend als uitstekende diefkroppers. Om die reden werd de Valenciano vaak gebruikt op de haagse tillen en stonden bekend als spanjolen of spanjaards..

Haagse duivenvangers

Vooral de Haagse duivenvangers hadden een voorliefde voor de Valenciano kropper. Deze kruiste ze met de toen bekende oploper een soort holle kropper en postduiven om nog betere diefkroppers te krijgen die op de haagse til geschikt waren om te concurreren met andere liefhebbers van de vangsport.

valenciano kropperValenciano werd showduif

Tussen 1930 en 1935 werd er nogmaals een aantal Valenciano’s naar Nederland gehaald men twijfelde toen aan de echtheid omdat ze niet voldeden aan de rasstandaard van Nederland.. Na de tweede wereldoorlog waren er nog weinig echte Valenciano’s over en werd er besloten door een groep fanatieke liefhebbers om een aantal Valenciano’s uit Argentinie te laten overkomen. Hiermee is het bestand aan Valenciano kroppers vervolmaakt tot showduif. Vandaar dat er over de Nederlandse Valenciano word gesproken omdat de echte Spaanse Valenciano Antiguo nog steeds een uitstekende diefkropper is

Waar zijn de echte Valenciano’s

Heden ten dage kom je dan ook weinig echte Valenciano’s tegen op de haagse tillen. Alhoewel er een kleine groep is die probeert om de ooit zo beroemde vlieg en karakter eigenschappen terug te fokken. Rond het jaar 2000 wilde men nogmaals Valenciano’s halen uit Argentinie alleen mislukte dit omdat men vond dat de Valenciano meer op een Jiennense kropper leek dan op een Valenciano kropper. Het zal dan ook heel lastig worden om de ooit beroemde vang eigenschappen terug te fokken omdat de showstandaard schijnbaar belangrijker is als een goede Valenciano die doet waar hij eeuwen lang voor gefokt is.

valenciano kropperVerschil tussen de Nederlandse en Spaanse Valenciano kropper

Wanneer je het verschil bekijkt tussen de Nederlandse Valenciano en de oude Spaanse Valenciano begrijp je waarschijnlijk ook dat we een heel stuk zijn afgedwaald van de oorspronkelijke Valenciano kropper. Het vreemde van het verhaal is dat men denkt de originele showstandaard van de Valenciano kropper te gebruiken die toen of uit Spanje meekwam of uit Argentinie net na de oorlog. De showstandaard uit Argentienie is aannemelijker  omdat de meeste Spaanse showstandaards pas na de tweede wereld oorlog zijn opgesteld. Vast staat dat de heer Kok deze standaard vertaald had naar het Nederlands en men toen hiervan verder is uitgegaan om van de Valenciano kropper een perfecte showduif te maken.